Μουσική

Άυλη πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO η ψαλτική τέχνη

Τον φάκελο υποψηφιότητας για εγγραφή της ψαλτικής τέχνης στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας είχαν καταθέσει από κοινού η Κύπρος και η Ελλάδα.

Την αναγνώριση που περίμεναν Κύπριοι και Έλληνες έλαβε η Ψαλτική Τέχνη/Βυζαντινή Μουσική, καθώς η UNESCO την κήρυξε ως «άυλη πολιτιστική κληρονομιά», προσθέτοντας την στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας.

Η Διακυβερνητική Επιτροπή της Σύμβασης της UNESCO για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς ενέκρινε την εγγραφή της ψαλτικής τέχνης κατά την 14η ετήσια Συνεδρία της που πραγματοποιείται στην Μπογκοτά της Κολομβίας από τις 9 έως τις 14 Δεκεμβρίου 2019.

Η Σύμβαση για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς αποτελεί διεθνή συνθήκη που υιοθετήθηκε από την UNESCO το 2003, και με την οποία δίνεται τη δυνατότητα στα κράτη-μέρη της να υποβάλουν εθνικούς και διεθνικούς φακέλους προκειμένου να εγγράψουν στους Διεθνείς Καταλόγους στοιχεία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς που ασκείται στο έδαφός τους.

Τον φάκελο υποψηφιότητας για τη Ψαλτική Τέχνη/Βυζαντινή Μουσική συνέταξαν και κατέθεσαν από κοινού η Κύπρος και η Ελλάδα, με τη στήριξη της Κυπριακής Εθνικής Επιτροπής UNESCO και της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού της Ελλάδας.

Σε αυτόν τεκμηριώνεται η αξία της «Ψαλτικής Τέχνης» ως το κύριο μέσον επικοινωνίας της θρησκευτικής λατρείας των ανά την υφήλιο ορθόδοξων χριστιανών και σπουδαίο είδος φωνητικής μουσικής τέχνης.

Σύμφωνα με την Κυπριακή Εθνική Επιτροπή UNESCO, στόχος της εγγραφής είναι η ανάδειξη της σημασίας μελέτης και διάσωσης της ψαλτικής προς όφελος των νεότερων γενεών, αλλά και η ευαισθητοποίηση όλων των αρμοδίων και εμπλεκομένων φορέων για την πραγματοποίηση δράσεων προβολής και διάδοσης.

Η σημασία της πρωτοβουλίας αυτής έγκειται επίσης στη συνειδητοποίηση και συνέργεια των σχετικών φορέων για τη διαφύλαξη και καταγραφή με όλα τα σύγχρονα μέσα (π.χ. οπτικογράφηση, καταλογογράφηση, ψηφιοποίηση) των διαφορετικών παραδόσεων της ψαλτικής τέχνης, αλλά και των υλικών καταλοίπων, στα οποία έχει αποτυπωθεί (μουσικά χειρόγραφα, τέχνη), με σκοπό τη διάσωση, διδασκαλία και διάδοση μίας κοινής πολιτισμικής παράδοσης, που ανάγει τις ρίζες της στην αρχαία ελληνική μουσική και διαπέρασε τις χιλιετηρίδες ως μουσική παράδοση εκατομμυρίων ανθρώπων, αναφέρει η Επιτροπή σε ανακοίνωση της.

Η Κύπρος στη Σύμβαση για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO

Η Ψαλτική Τέχνη / Βυζαντινή Μουσική είναι το τελευταίο, από τα πέντε στοιχεία άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που έχει εγγράψει η Κύπρος στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας.

Τα 5 εγγεγραμμένα στοιχεία άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας είναι τα εξής:

  • «Λευκαρίτικο κέντημα», 2009
  • «Τσιαττιστά», 2011
  • «Μεσογειακή Διατροφή», 2013, από κοινού με Ιταλία, Ισπανία, Μαρόκο, Πορτογαλία, Κροατία και Ελλάδα
  • «Τέχνη της Ξερολιθιάς», 2018, από κοινού με Γαλλία, Ελβετία, Ισπανία, Ιταλία, Κροατία, Σλοβενία και Ελλάδα
  • «Ψαλτική Τέχνη / Βυζαντινή Μουσική», 2019, από κοινού με την Ελλάδα
ΨΑΛΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ - ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
[Photo Credits: CYPRUS NATIONAL COMMISSION FOR UNESCO]

«Πολύ σημαντική για τους απανταχού ελληνόφωνους και ορθόδοξους χριστιανούς η απόφαση της UNESCO»

Με ανακοίνωση της, η Πρόεδρος της Κυπριακής Εθνικής Επιτροπής UNESCO, Λουκία Λοΐζου Χατζηγαβριήλ, χαιρέτισε την απόφαση της UNESCO, χαρακτηρίζοντας την ως πολύ σημαντική για την Κύπρο αλλά και για τους απανταχού ελληνόφωνους και ορθόδοξους χριστιανούς.

«Με ζωή 2000 και πλέον χρόνων, αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα ζωντανά στοιχεία του βυζαντινού πολιτισμού που συνεχίζουν να διατηρούνται και να διαδίδονται μέχρι σήμερα», είπε η κ. Λοΐζου Χατζηγαβριήλ.

Για σημαντική προσθήκη στον Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς έκανε λόγο ο Διευθυντής των Πολιτιστικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας, Παύλος Παρασκευάς, εξηγώντας πως «η ψαλτική τέχνη, και γενικότερα η βυζαντινή μουσική, συνεισέφερε ουσιαστικά στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής μουσικής και στην καλλιέργεια της μουσικής στην καθημερινότητα των ανθρώπων διαμέσου των αιώνων».

Η μουσικολόγος και λειτουργός της Κυπριακής Εθνικής Επιτροπής UNESCO, Δρ Αντιγόνη Πολυνείκη, εξέφρασε την ελπίδα πως «η παγκόσμια αναγνώριση της ψαλτικής τέχνης και της βυζαντινής μουσικής ως μοναδικής αξίας προφορικής παράδοσης και μουσικού συστήματος, θα ενισχύσει τις προσπάθειες που καταβάλλονται για τη διαφύλαξη και μεταβίβαση της στις νεότερες γενιές».

«Εκφράζουμε την αμέριστη ικανοποίησή μας που η πρόταση του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’ και της Κυπριακής Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών να συμπεριληφθεί η Ψαλτική Τέχνη στον Εθνικό Κατάλογο της Άϋλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Κύπρου άνοιξε τον δρόμο σε μια παγκόσμια αναγνώριση της βυζαντινής μουσικής παράδοση», είπε ο Διευθυντής του Βυζαντινού Μουσείου Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’ Δρ Ιωάννης Ηλιάδης, προσθέτοντας πως «αυτό έγινε κατορθωτό χάρη στη συνεργασία ανάμεσα στους φορείς μας για καταγραφή όλων των δράσεων που γίνονται σε εκκλησιαστικούς χώρους, σε σχολές ψαλτικής, στην εκπαίδευση, από κληρικούς και λαϊκούς, για να διατηρηθεί αυτή η παράδοση».

«Αποτελεί μια τέχνη που πέραν της γραπτής παραδόσεως, μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, από στόμα σε στόμα, από το δάσκαλο στο μαθητή, όσον αφορά στον τρόπο εκτέλεσής της, μιας και ο συγκεκριμμένος αυτός τρόπος δεν μπορεί να μεταδοθεί, παρά μόνο διά ζώσης. Αυτό είναι ίσως το βασικότερο στοιχείο που καθιστά αυτή την τέχνη μοναδική, αφού ξεκινά από την ίδρυση της Εκκλησίας στους Αποστολικούς χρόνους, και φτάνει ως τις μέρες μας, διανύοντας μια πορεία 2000 χρόνων», είπε ο πρωτοπρεσβύτερος Νικόλαος Λυμπουρίδης, χοράρχης της Βυζαντινής Χορωδίας Ρωμανός ο Μελωδός.

Σε μήνυμά της από την Μπογκοτά της Κολομβίας, η εκπρόσωπος της Κύπρου στη Διακυβερνητική Επιτροπή και διορισμένη εμπειρογνώμονας της Κύπρου ως κράτους-μέλους της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Δρ Άγγελ Νικολάου Κονναρή, επισήμανε την ιδιαίτερα σημαντική συνεισφορά της ψαλτικής τέχνης στη διατήρηση της συνέχειας της αρχαίας ελληνικής με τη μεσαιωνική και νεότερη ελληνική και με την κυπριακή διάλεκτο, καθώς επίσης την επίδρασή της στη δημοτική και λαϊκή ελληνική μουσική.

«Τέχνη απαράμιλλης λυρικότητας και πλήρες μουσικό σύστημα, η βυζαντινή μουσική αποτελεί έναν συγκλονιστικό συνδυασμό λόγου και στίχου, μουσικής και ρυθμού, χαρακτηριστικά που την καθιστούν ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της συλλογικής ταυτότητας των Ελλήνων», είπε η Δρ Νικολάου Κονναρή.

Την υποψηφιότητα εγγραφής της Ψαλτικής Τέχνης στον Παγκόσμιο Κατάλογο στήριξαν, μεταξύ άλλων:

Οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, η Ειδική Επιτροπή για την Άϋλη Πολιτιστική Κληρονομιά, το Πολιτιστικό Ίδρυμα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’, η Κυπριακή Επιτροπή Βυζαντινών Σπουδών, το Βυζαντινό Μουσείο, η Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, η Έδρα UNESCO του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, το Τμήμα Οπτικοακουστικών Παραγωγών Mediazone του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, ο Βυζαντινός Χορός Ιεροψαλτών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου «Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός», η Χορωδία Βυζαντινής μουσικής «Ρωμανός ο Μελωδός», ο Χορός ψαλτών «Κύπριοι Μελωδοί», η Σχολή Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μονής Κύκκου, η Σχολή Εκκλησιαστικής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Μητρόπολης Λεμεσού και η Ιερά Μονή Αγίου Ηρακλειδίου.

Show More

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Back to top button
Close