Απόψεις

Αμμόχωστος και χαμένες ευκαιρίες

Πολλές ήταν οι ευκαιρίες για την επιστροφή της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της. Η αντίληψη των Αμμοχωστιανών είναι πλέον διάχυτη ότι οι ευκαιρίες αυτές χάθηκαν λόγω των πολιτικών δυνάμεων που κυβέρνησαν τον τόπο.

Είναι κάτι που το ήθελαν ή μήπως έτσι τα έφεραν οι συγκυρίες; Αυτό είναι κάτι που θα το κρίνει η ιστορία. Μπορούμε όμως να δούμε ορισμένες από αυτές τις ευκαιρίες, με βάση τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν.

Απρίλιος 1978

  • Κυβέρνηση Κυπριανού: Κατά.

Η Τουρκική πλευρά προχωρεί στις 13 Απριλίου στην κατάθεση συγκεκριμένων προτάσεων στις οποίες σημείωνε την ετοιμότητα της να αναπροσαρμόσει την πράσινη γραμμή μετά από πιέσεις της διεθνούς κοινότητας.

Πρώτο βήμα ήταν η επιστροφή της περιοχής μεταξύ των Νοτίων Βαρωσίων και Δερύνειας.

Ιούλιος 1978 – Εμπάργκο όπλων

  • Κυβέρνηση Κυπριανού: Κατά.

Το εμπάργκο πώλησης όπλων από την Αμερικανική Γερουσία στην Τουρκία οδήγησε τον Ραούφ Ντενκτάς να καταθέσει πρόταση για επιστροφή των Βαρωσίων. Τότε, η κυβέρνηση Κυπριανού είχε επιδοθεί σ’ ένα κυνήγι μαγισσών και σεναρίων περί συνωμοσιών που ως σκοπό είχαν τον εξαναγκασμό της σε παραίτηση.

Η πρόταση χαρακτηρίστηκε ως μια προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων ενόψει της συζήτησης στην Αμερικανική Γερουσία για άρση του εμπάργκο, και απερρίφθη. Ένα μήνα αργότερα, η Γερουσία ήρε το εμπάργκο, χωρίς επιστροφή της Αμμοχώστου.

  • Νοέμβριος 1978 – Αμερικανοβρετανοκαναδικό σχέδιο

Κυβέρνηση Κυπριανού και ΑΚΕΛ: Κατά.

Στο Αμερικανοβρετανοκαναδικό σχέδιο υπήρχε συγκεκριμένη αναφορά στα Βαρώσια, βάσει της οποίας τα μέρη των διακοινοτικών συνομιλιών θα έπρεπε «να συνεργαστούν με τα Ηνωμένα Έθνη για τη ρύθμιση των όρων μίας σύντομης επανεγκατάστασης στην περιοχή».

Σύμφωνα με το σημείο 12 του σχεδίου η επανεγκατάσταση των Βαρωσίων θα έπρεπε «να μονογραφεί ταυτόχρονα με την επανάληψη πλήρων διακοινοτικών διαπραγματεύσεων σε συνοπτική συμφωνία». Η επιστροφή του τμήματος των Βαρωσίων, δηλαδή, που θα ετίθετο υπό τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και θα θεωρείτο προέκταση της ζώνης των Η.Ε., θα γινόταν αμέσως και ανεξαρτήτως της εξέλιξης που θα είχαν οι συνομιλίες.

Δεν υπήρχε επίσης περιορισμός στον αριθμό των κατοίκων που θα μπορούσαν να επιστρέψουν. Το σημαντικότερο όμως στοιχείο ήταν ότι εκείνοι που θα επέστρεφαν δεν θα υπόκειντο σε περαιτέρω μετακινήσεις χωρίς τη θέληση τους. Αν οι διαπραγματεύσεις κατέληγαν σε αδιέξοδο, οι πρόσφυγες που θα είχαν ήδη επιστρέψει θα μπορούσαν να παραμείνουν.

Η δική μας πλευρά αρνήθηκε να το συζητήσει παρά τις αντίθετες απόψεις Κληρίδη-Ρολάνδη.

Μάιος 1979

  • Δεν τέθηκαν καν σε συζήτηση.

Η Δεύτερη Συμφωνία Κορυφής αναπτέρωσε τις ελπίδες για επιστροφή της Αμμοχώστου καθώς έθεσε ως προτεραιότητα «την επίτευξη συμφωνίας για την επανεγκατάσταση της περιοχής υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, ταυτόχρονα με την έναρξη μελέτης από τους συνομιλητές της συνταγματικής και της εδαφικής πτυχής μιας συνολικής συμφωνίας».

Η συμφωνία για την Αμμόχωστο θα εφαρμοζόταν «χωρίς να αναμένεται η έκβαση της συζήτησης για τις άλλες πτυχές του προβλήματος».

Οι συνομιλίες άρχισαν στις 15 Ιουνίου 1979 και διακόπηκαν 4 βδομάδες αργότερα. Το νέο αδιέξοδο διήρκεσε 14 μήνες με τις δύο πλευρές να κατασπαταλούν τον χρόνο τους σε εννοιολογικές διαμάχες, αμφισβητούμενες ερμηνείες λέξεων, και εκ του σύνεγγυς συνομιλίες καθώς ο Σπύρος Κυπριανού αρνείτο να συναντήσει το Ραούφ Ντενκτάς, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε αναγνώριση του ως πρόεδρου ανεξάρτητου κράτους.

Οκτώβριος 1980

  • Κυβέρνηση Κυπριανού: Κατά.

Εν μέσω διακοινοτικού διαλόγου ο τ/κ συνομιλητής,Σουλεϊμάν Ονάν,προχώρησε σε κατάθεση προτάσεων οι οποίες περιελάμβαναν και χάρτη. Σύμφωνα με αυτές, οι Τ/κ ήταν έτοιμοι να παραχωρήσουν μέρος των Βαρωσίων και κάποιες άλλες περιοχές, που αποτελούσαν συνολικά το 2.6% των κατεχομένων, όπου θα μπορούσαν να επιστρέψουν 31,000 πρόσφυγες.

Η περιοχή που θα επιστρέφετο θα αποστρατικοποιείτο και θα ετίθετο, μέχρι την επίτευξη συνολικής λύσης, υπό (την προσωρινή διοίκηση) μιας τριμελούς επιτροπής, η οποία θα αποτελείτο από ένα εκπρόσωπο του τουρκικού κρατιδίου, ένα εκπρόσωπο των κατοίκων της περιοχής και ένα της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, η οποία θα ήταν αρμόδια για την εφαρμογή των αποφάσεων και κανονισμών της επιτροπής.

Δεν υπήρχαν περιορισμοί στο δικαίωμα επιστροφής, ενώ ιδιαίτερα σημαντικό ήταν και το γεγονός ότι, αν και οι ρυθμίσεις θα επανεξετάζονταν με το πέρας 5 χρόνων, ξεκαθαρίζετο ότι δεν τίθετο θέμα απομάκρυνσης αυτών που θα είχαν ήδη επιστρέψει.

Μάιος 1981

  • Κυβέρνηση Κυπριανού: Κατά.

Τα Ηνωμένα Έθνη υποβάλλουν πρόταση για επαναλειτουργία του αεροδρομίου Λευκωσίας υπό την αιγίδα τους, με τη χρήση να γίνεται και από τις δυο κοινότητες. Ως αντίμετρο στην ελληνοκυπριακή πλευρά είχε προταθεί η επιστροφή της Αμμοχώστου.

Η πρόταση απερρίφθη και πάλι από την ελληνοκυπριακή πλευρά.

Ιανουάριος 1985

  • Κυβέρνηση Κυπριανού: Κατά.

Τον Ιανουάριο του 1985 ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Χαβιέ Πέρες ντε Κουεγιάρ κατέθεσε σειρά ενοποιημένων εγγράφων με τα οποία γινόταν πρόταση, μεταξύ άλλων, ώστε να «τεθεί το Βαρώσι και έξι επιπρόσθετες περιοχές υπό την προσωρινή διοίκηση των Ηνωμένεων Εθνών για επανεγκατάσταση των κατοίκων τους».

Ο Ραούφ Ντενκτάς –μετά από παρεμβάσεις του Αμερικανού Προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν στον Τούρκο ομόλογο του Τουργκούτ Οζάλ– εμφανίστηκε σε συνάντηση υψηλού επιπέδου στη Νέα Υόρκη έτοιμος να υπογράψει τα έγγραφα ως είχαν.

Ο πρόεδρος Σπύρος Κυπριανού όμως επέμεινε ότι θα έπρεπε να υπάρξει περαιτέρω διαπραγμάτευση ώστε να συμπληρωθούν κάποια κενά και οι συνομιλίες κατέληξαν σε ναυάγιο.

Αύγουστος 1992

  • Επερχόμενη κυβέρνηση Κληρίδη: Κατά.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Μπούτρος Μπούτρος Γκάλι υποβάλλει μία «δέσμη ιδεών», βάσει των οποίων το Βαρώσι θα τεθεί υπό τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και θα ετοιμασθεί πρόγραμμα δράσης για απόδοση της πόλης στους κατοίκους της.

Απρίλιος 2004

  • Κυβέρνηση Τάσσου Παπαδόπουλου (ΔΗΚΟ και ΑΚΕΛ): Κατά.

Στο Σχέδιο Ανάν προνοείται με σαφήνεια η επιστροφή των κατοίκων της Αμμοχώστου στις 10 Αυγούστου 2004.

Το σχέδιο τέθηκε σε δημοψήφισμα το οποίο υπερψήφισαν οι Τουρκοκύπριοι, εντούτοις οι Ελληνοκύπριοι είπαν όχι.

Ιούλιος 2017 – Κρανς Μοντανά

  • Κυβέρνηση Αναστασιάδη (ΔΗΣΥ): Κατά.

Μετά από συνομιλίες δύο και πλέον ετών, Νίκος Αναστασιάδης και Μουσταφά Ακιντζί φτάνουν στο σημείο να καταθέσουν χάρτες με τις προτάσεις τους στο εδαφικό. Και οι δύο πλευρές περιλάμβαναν την άμεση επιστροφή της Αμμοχώστου.

Με ορισμένες προφάσεις, ο πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης κηρύσσει αδιέξοδο και μια ακόμα ευκαιρία χάνεται.

Διαβάστε περισσότερα

Artemis Michael

Φοιτητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Κολωνίας στη Γερμανία.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Back to top button
Close