Απόψεις

✒ ΑΠΟΨΗ | Πώς φτάσαμε απ᾽ τις χοντρές στις ισχνές αγελάδες;

ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ Α. ΠΟΙΗΤΗ

Μετά την ανεξαρτησία , παρά την εισβολή και τη φούσκα του χρηματιστηρίου η Κυπριακή Οικονομία χαρακτηριζόταν από ευελιξία και κατείχε τον υψηλότερο δείκτη ανάπτυξης από όλες τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου εξαιρουμένου του Ισραήλ. Στηρίχθηκε και αναπτύχθηκε στις τρεις βασικές υπηρεσίες που μπορούσε να προσφέρει. Τα πρώτα χρόνια μετά την εισβολή αναπτύχθηκε ιδιαίτερα η Ναυτιλία , αργότερα επενδύθηκαν πολλά κεφάλαια στον Τουρισμό και πρό της δεκαετίας του ᾽90 και εντ ᾽εύθεν ολόκληρη η χώρα αναλώθηκε στα Χρηματοοικονομικά. Η νήσος καθίστατο ένα ανελισσόμενο τραπεζικό κέντρο στην περιοχή. Παρά την οικονομική ευφορία και το αίσθημα σιγουριάς , κάπου εκεί ξεκίνησαν τα λάθη που δύσκολα θα μπορούσαν να διορθωθούν, όπως διαφάνηκε στην πορεία.

“Το πάρτυ αρχίζει “ Κατά την περίοδο 2000 – 2004 όταν εισέρρευσαν υπέρογκα κεφάλαια σε μικρό χρονικό διάστημα και τα οποία ανακυκλώθηκαν γρήγορα στην κυπριακή οικονομία. Συσσωρεύθηκαν πολλά δισεκατομμύρια σε μικρό χώρο και χρόνο , κάποια έφυγαν στο εξωτερικό και άλλα σκορπίστηκαν στις τράπεζες , στο κράτος και στον κόσμο. Για έτη διακινούνταν κατά πολύ περισσότερα κεφάλαια από ότι η ίδια η χώρα μπορούσε να διαχειριστεί. Τα κέρδη έφερναν νέα κέρδη και τάιζαν ένα υπερτροφικό τραπεζικό σύστημα που όλο και μεγάλωνε. Έτσι όλοι αναβαθμίστηκαν και το 2007 ο γρήγορος ρυθμός ανάπτυξης κορυφώθηκε. Η προενταξιακή πορεία , η πλήρης ένταξή μας στην Ε.Ε αλλά και στην Ευρωζώνη μας έβαλε στις διεθνείς αγορές πυροδοτώντας κίνητρα για ξένα επενδυτικά κεφάλαια. Η δημοσιότητα έδωσε μεγάλη δυναμική στον Τουρισμό , αλλά την ίδια ώρα σαν πλήρες κράτος-μέρος της Ε.Ε αντιμετώπιζαμε σοβαρές προκλήσεις σε σχέση με τις ελάχιστες επιτυχίες μας στην κοινή Ευρωπαική Αγορά. Οικονομικοί κύκλοι είχαν ήδη ξεκινήσει να προειδοποιούν για οικονομικά προβλήματα προβλέποντας νέα κύματα καταιγιστικής ύφεσης στο μέλλον , αφού η παγκόσμια οικονομική κρίση είχε επηρεάσει όλες τις χώρες της Ευρώπης.

Ο λαός της Κύπρου όμως, “βολεμένος” στη καλοπέρασή του, δεν ίδρωνε το αυτί του από τις σειρήνες της επερχόμενης κρίσης. Δεν τον ένοιαζαν αυτά. Ζούσε ανέμελος την περίοδο των χοντρών αγελάδων. Ορισμένοι ζούσαν αξιοπρεπώς αποταμιεύοντας για μια ώρα δύσκολή και άλλοι ζούσαν το ‘’ κυπριακό dream ‘’ με δάνεια τα οποία δεν θα μπορούσαν ή δεν επρόκειτο ποτέ να αποπληρώσουν. Το ΕΥΡΩ ήταν αναβαθμισμένο, έτσι αγοράζαμε φτηνό χρήμα και πουλούσαμε ακριβότερο χρήμα. Όλη η Κύπρος ήταν υπό ανέγερση δημόσιων έργων ανάπτυξης. Ξεπερνώντας κάθε προσδοκία λόγω της δυναμικής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων το κόστος ζωής δεν αυξήθηκε κατά πολύ , δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ένα κοινωνικό κράτος. Η Κύπρος συμπεριλαμβανόταν στις λίστες των Ευρωπαϊκών χωρών με το υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Ψηλά επιτόκια καταθέσεων , ατέρμονες διαφημίσεις για εύκολη αποδέσμευση δανείων με ελκυστικές προσφορές , οι κτηματομεσίτες έχτιζαν και πουλούσαν ασύστολα , οι εταιρίες ανθούσαν πληρώνοντας χαμηλό εταιρικό φόρο , ᾽᾽ανοικοδομήσαμε᾽᾽ πόλεις ολόκληρες με την προσέλκυση Ρώσων επενδυτών , τεράστια σπίτια, πανάκριβα αυτοκίνητα και ταξίδια σ᾽ όλο τον κόσμο. Η πλειοψηφία των δανειζομένων ζούσε με τα χρήματα που προορίζονταν για την αποπληρωμή των δανείων τους. Υπήρχε μια κάποια επούλωση ακόμα και των πληγών του ᾽ 74 στις ψυχές και τις τσέπες των ανθρώπων .Το μέρος της κοινωνίας που έζησε τις εποχές της εισβολής δεν φανταζόταν ποτέ ότι θα έφτανε σε αυτή την οικονομική ευμάρεια σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα. Και τι έγινε τότε ; Το 2008 η περίοδος μέλιτος ή χάριτος είχε τελειώσει , μια ακόμα φούσκα έσπασε και ξέσπασε η οικονομική κρίση στην Κύπρο.

“Των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν”. Ξαφνικά η κυπριακή οικονομία μετά από δεκαετίες ανάπτυξης , παίρνει την κατιούσα. Επιδεινώθηκαν τα υπάρχοντα δημοσιονομικά προβλήματα , τρύπησε το μπαλόνι των ακινήτων ρίχνοντας σε εξευτελιστικά επίπεδα την αξία της ακίνητης περιουσίας , ο τραπεζικός τομέας ξεκίνησε να έχει αρνητικές επιπτώσεις και οι δείκτες υποβάθμισης των τραπεζών και της οικονομίας του τόπου αυξήθηκαν άρδην. Η κυβέρνηση Χριστόφια χωρίς κανένα απολύτως πρόγραμμα και χωρίς καμιά εναλλακτική οδό τον Δεκέμβριο του 2009 δια στόματος του Υπουργού Οικονομικών Χαρίλαου Σταυράκη διαβεβαίωνε ότι “η κρίση θα μας αφήσει αλώβητους”. Δυστυχώς η κυβέρνηση δεν ήταν σε θέση να ακούσει τον κώδωνα του κινδύνου ούτε από την αξιωματική αντιπολίτευση , ούτε από τον διεθνή παράγοντα. Ξεκίνησε μια χωρίς προηγούμενο κατηφορική γραμμή μαρασμού της κυπριακής οικονομίας. Τότε ο κίνδυνος ήταν ΜΟΝΟ προ των πυλών.

Μέχρι τότε καμιά οικονομική παθογένεια δεν ήταν αισθητή , παρά το ότι οι αριθμοί έπεφταν. Η κατάσταση στα μάτια του κόσμου ήταν απολύτως η ίδια. Κι αυτό όμως ούτε παράλογο είναι , ούτε θα κρατούσε για πολύ. Γιατί τα σκαμπανεβάσματα σε μια ολόκληρη οικονομία παρουσιάζουν μια χρονική καθυστέρηση από την ώρα που διαφαίνονται στους αριθμούς μέχρι την ώρα που θα διαφανούν στην καθημερινή οικονομία , στην πράξη. Τον Μάρτιο του ᾽10 η αναβαθμισμένη στις αγορές Κύπρος δέχεται προειδοποιήσεις για υποβαθμίσεις μέχρι που ο οίκος αξιολόγησης Fitch Ratings υποβαθμίζει για πρώτη φορά τις κυπριακές τράπεζες για την προοπτική τους ενόψει οικονομικής κρίσης. Η αξιοπιστία του τραπεζικού κέντρου ταρακουνιέται.

“Φύλαγε τα ρούχα σου , για να ᾽χεις τα μισά”. Τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς όταν η τότε κυβέρνηση διαλαλούσε ότι «έχουμε ξεπεράσει την κρίση», το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων ( ECOFIN ) μας έθεσε υπό αυστηρή επιτήρηση. Περί τον Σεπτέμβριο ο οίκος αξιολόγησης Standard and Poor ’s προειδοποιεί για άλλες απανωτές υποβαθμίσεις αν δεν ληφθούν μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης. Δεν λαμβάνονται μέτρα , οι υποβαθμίσεις έρχονται μαζικά από όλους τους οίκους αξιολόγησης , η κυπριακή οικονομία απομονώνεται και βγαίνουμε εκτός αγορών με τη σφραγίδα του αναξιόπιστου. Η κυβέρνηση αντιπαρέρχεται τα γεγονότα αποδίδοντας την κατάσταση στον καπιταλισμό και τον νεοφιλελευθερισμό , διαβεβαιώνοντας ότι η κατάσταση είναι ελεγχόμενη.
Η κυβέρνηση Χριστόφια την περίοδο του ᾽11 , παχύδερμη στα τσιμπήματα της οικονομικής πραγματικότητας επιμένει σε άρνηση να λάβει τις απαιτούμενες τολμηρές αποφάσεις για την προστασία της οικονομίας. Χωρίς εξοικονομήσεις και χωρίς μεταρρυθμίσεις , συνεχίζει να πολιτεύεται με ευθυνοφοβία δημιουργώντας μεγαλύτερα δημοσιονομικά κενά καθώς για τα τραπεζικά ούτε λόγος. Στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου γινόταν το αλαλούμ αφού ο τότε Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Αθανάσιος Ορφανίδης βρισκόταν σε ρήξη με τον Πρόεδρο Χριστόφια. Ο Πρόεδρος ζητούσε την παραίτηση του Διοικητή και στην αντεπίθεση ο Διοικητής ζητούσε την παραίτηση του Προέδρου. Μια θεσμική διαμάχη βρίσκεται σε εξέλιξη , ανάγεται σε πολιτικό ζήτημα και δίδεται η πιο καλή ευκαιρία για να επικαλυφθούν τα πραγματικά προβλήματα τα οποία μέρα με τη μέρα χώνονταν όλο και πιο βαθιά κάτω απο το χαλί. Η κυβέρνηση Χριστόφια ανήμπορη να διαχειριστεί το βάρος μιας τέτοιας οικονομικής κρίσης , απλά συνέχιζει την πολιτική κοκορομαχία και αρνείται ιδεοληπτικά την όποια ευθύνη της , αποδίδοντας όλα τα κακώς έχοντα σε τρίτους. Με αυτό τον τρόπο κατάφερνε να αποκρύψει για μεγάλο χρονικό διάστημα τα πραγματικά οικονομικά τέλματα της χώρας , ρίχνοντας το βλέμμα της κοινής γνώμης σε άλλα μεγάλα θέματα που πολλές φορές δημιουργούσε η ίδια. Παράλληλα κατασπάθιζε εκατομμύρια ευρώ σε αχρείαστες παροχές και δαπάνες , σε επιδόματα λαθρομεταναστών και σε “τσιεκκούθκια” που έδινε ο Πρόεδρος.Επικρατεί χάος στο εσωτερικό και αναξιοπιστία στο εξωτερικό. Moody’s και Standard and Poor’s υποβαθμίζουν τον Νοέμβριο του ᾽11 την ικανότητα αποπληρωμής του μακροπρόθεσμου χρέους της Κύπρου προερχόμενο από την Μαρφίν Λαική και την Τράπεζα Κύπρου.

Τα κυπριακά ομόλογα καταβαραθρώνονται σταδιακά και τον Μάη του ᾽11 υποβαθμίζεται η πιστοληπτική ικανότητα του τραπεζικού μας συστήματος από τους Fitch.O οίκος αξιολόγησης Moody’s ξαναμπαίνει στο παιχνίδι και τον ίδιο μήνα προβαίνει σε υποβάθμιση των κυπριακών ομολόγων. Τον Ιούλιο οι Moody’s υποβαθμίζουν τα κυπριακά ομόλογα στην κατηγορία σκουπιδιών. Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο ξαναυποβαθμίζονται οι τράπεζες και η κυπριακή οικονομία από τους Fitch , το ίδιο κάνουν και οι Standard and Poor’s , λόγω της υποβάθμισης της ελληνικής οικονομίας. Η ελληνική κρίση άρχισε να αντανακλάται στην κυπριακή κρίση ή τουλάχιστον να διαφαίνεται αισθητά στους αριθμούς. Σε μεγάλο βαθμό αποδεικνύεται ότι οι δύο κρίσεις είναι συνυφασμένες και σίγουρα η ελληνική κρίση φέρει μεγάλο βάρος ευθύνης για την οικονομική κατάντια της Κύπρου.

Τον Ιούλιο του ᾽11 γίνεται η θανατηφόρα έκρηξη στο Μαρί κατά την οποία δέχεται βαρύ πλήγμα η οικονομία της Κύπρου σε μα κρίσιμη περίοδο. Επικρατεί κατακραυγή του κόσμου καθώς το κράτος προσφεύγει εξ ανάγκης σε ξαφνικές δαπάνες μετά την τραγωδία. Το ΔΗ.ΚΟ. αποχωρεί από την συγκυβέρνηση. Η Κυπριακή Δημοκρατία φτάνει στο σημείο να αγοράσει ηλεκτρικό ρεύμα από το ψευδοκράτος. Η επιρροή της κυβέρνησης αφανίζεται αφού μόνο το ΑΚΕΛ συνέχισε να στηρίζει την κυβέρνηση Χριστόφια. Οι πολίτες και ιδιαίτερα η νεολαία φτύνουν την πολιτική και οι μεγάλοι παίκτες της διεθνούς σκακιέρας καθιστούν την απομείνασα κυβέρνηση χαμένη , απολύτως αναξιόπιστη και αφερέγγυα. Αυτό γιατί επρόκειτο να κυβερνήσει μόνη μια αριστερή κυβέρνηση , προερχόμενη από κομμουνιστικό ταξικό κόμμα , χωρίς συγκυβέρνηση και αντίβαρο εξουσίας και σε μια ώρα που θα εκαλείτο να εφαρμόσει μια πολιτική την οποία ο ίδιος ο Πρόεδρος της κυβέρνησης δεν επίστευε και αποκήρυττε. Πώς να είναι δυνατόν λοιπόν μια τέτοια κυβέρνηση σε μια καταχρεωμένη χώρα να είναι αξιόπιστη και ικανή να βγάλει τη χώρα από τα αδιέξοδα ; Στην πορεία επαληθεύτηκε αυτή η άποψη εκ του αποτελέσματος.

Ειρήσθω εν παρόδω , ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας άλλαξε μετά τη λήξη της θητείας του και στη θέση του Αθανάσιου Ορφανίδη διορίστηκε ο Πανίκκος Δημητριάδης. Η τότε κυβέρνηση πίστευε ότι θα επαναπροσδιορίστεί η αξιοπιστία της αφού το ᾽᾽αγκάθι᾽᾽ Αθ. Ορφανίδης είχε μπει πια στα χρονοντούλαπα του παρελθόντος. Επιπρόσθετα ο Υπουργός της οικονομικής καταστροφής Χαρίλαος Σταυράκης παραιτήθηκε και αποσύρθηκε κακήν κακώς στην κατηγορία ᾽᾽ Πολιτικού πτώματος᾽᾽. Διορίστηκε στη θέση του ο Κίκης Καζαμίας για μια μικρή περίοδο ορισμένων μηνών κατά την οποία καταγράφηκε καλή δουλειά προς τη σωστή κατεύθυνση για να προετοιμαστεί η είσοδος της οικονομίας σε Μνημόνιο Συναντίληψης. Για προσωπικούς λόγους ο Κίκης Καζαμίας παραιτήθηκε και τον αντικατέστησε ο Βάσος Σιαρλή. Η σύγχυση στο προεδρικό ήταν ολοφάνερη και μεταφερόταν σε όλο το κράτος. Τα προβλήματα μεγάλωναν , ο κουμπαράς στέρευε και αδυνατούσε να καλύψει τις ανάγκες του κράτους και των τραπεζών.

Τον Ιανουάριο του ᾽12 η οικονομία βρισκόταν ήδη σε μη αναστρέψιμες καταστάσεις. Συνεχίζουν οι απανωτές υποβαθμίσεις με τους Fitch να υποβαθμίζουν την κυπριακή οικονομία λόγω των κεφαλαιακών αναγκών της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους. Τον Φεβρουάριο οι ίδιοι διακρίνουν προβλήματα στην πιστοληπτική ικανότητα της χώρας , συμφωνούν με τους Moody’s και υποβαθμίζουν από κοινού. Τον επόμενο μήνα Μάρτιο Moody’s και Fitch υποβαθμίζουν ξανά , κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην Marfin Popular Bank και στην Τράπεζα Κύπρου. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εν τω μεταξύ άρχισαν να κλείνουν η μία μετά την άλλη. Καμία ανταπόκριση από την κυβέρνηση Χριστόφια. Συνέχιση της κατιούσας.

Δεν πέρασε πολύς καιρός ούτε δυο μήνες , όταν τον Μάρτιο του 12 με τη γνωστή παρέμβαση Χριστόφια συναποφασίζεται το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων ( PSI ) , με αποτέλεσμα να δοθεί η χαριστική βολή στις κυπριακές τράπεζες οι οποίες είχαν εκτεθεί σε ελληνικά ομόλογα. Τον ίδιο μήνα οι Moody’s τοποθέτησαν ολόκληρη την οικονομία της χώρας στην κατηγορία σκουπιδιών , τον Ιούνιο το ίδιο έπραξαν και οι Fitch. Η κυβέρνηση ήταν ένα βήμα πριν να κηρύξει στάση πληρωμών στο δημόσιο. Καθυστερημένα μετά από δύο χρόνια παροτρύνσεων εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων στην κυβέρνηση Χριστόφια , στις 25 Ιουνίου 2012 η Κυπριακή Δημοκρατία αναγκάζεται να κάνει Αίτηση για ένταξη στον Μηχανισμό Στήριξης. Τότε ο κίνδυνος χρεοκοπίας ήταν ήδη εντός των πυλών.
Τον Αύγουστο του ᾽12 οι Fitch και οι Standard and Poor’s υποβάθμισαν και πάλι την κυπριακή οικονομία. Η κυβέρνηση παρά την αίτηση δεν ήταν διατεθειμένη να προβεί σε διαβήματα και να λάβει σημαντικά μέτρα , ενώ οι υποβαθμίσεις συνεχίζονταν αλυσιδωτά. Ακολούθησαν και άλλες υποβαθμίσεις τόσο από τους Moodys και Standard and Poor’s τον Οκτώβριο , τον Νοέμβριο από τους Fitch , τον Δεκέμβριο από τους Standard and Poor’s ξανά και τον Ιανουάριο ξανά από τους Moodys , λόγω των αναγκών ανακεφαλαιοποίησης των κυπριακών τραπεζών. Στην πορεία διαφάνηκε πως για καιρό η Λαική Τράπεζα αντλούσε ρευστότητα 9 δισ. ευρώ από τη στρόφιγγα του ELA ( Emergency Liquidity Assistance ) με τη συγκατάθεση του Πανίκκου Δημητριάδη και του Δ.Χριστόφια. Η οικονομική κατάρρευση και η φανέρωση ολόκληρου του προβλήματος ήταν πλέον θέμα χρόνου. Ο Δ. Χριστόφιας παράλληλα καταχρέωσε τον λαό με δάνειο € 2.5 δισ. με ακριβούς τόκους από την Ρωσία για να καλύψει άμεσες ανάγκες. Το δάνειο αυτό περί το πρώτο τρίμηνο το ᾽13 εξέπνευσε και τότε πάλι χρειαζόμασταν νέα δάνεια για να κρατήσουν εν ζωή την κυπριακή οικονομία.

“Πάτερ άφες αυτοίς , ου γαρ οίδασι τι παραδίδουσι”. Τον Φεβρουάριο του ᾽13 μετά από ένα μακρύ προεκλογικό αγώνα εκλέγεται η νέα κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη με την ευρεία αποδοχή του Ε/Κ λαού , με μια τρικομματική συγκυβέρνηση της ευρύτερης δεξιάς ( ΔΗΣΥ , ΔΗΚΟ , ΕΥΡΩΚΟ ) αλλά και με τη συμπαράσταση χριστιανοδημοκρατών εταίρων του ΕΛΚ στην Ευρωπαική Οικογένεια. Ο Δ.Χριστόφιας και το ΑΚΕΛ χωρίς να γνωρίζουν τι παραδίδουν , μαζί με τον Κεντρικό Τραπεζίτη φορτώνουν στους ώμους των επόμενων το βάρος μιας αποτρόπαιας οικονομικής διαχείρισης , συνεχίζοντας με άλλο ρόλο το θέατρο του παραλόγου για την επικάλυψη των ευθυνών τους στην οικονομική καταστροφή. Η νέα κυβέρνηση ήταν καταδικασμένη να αναλάβει όλες τις ευθύνες που μέχρι τώρα δεν είχανε ποτέ ληφθεί. Τολμώ να πω ότι ο Υπουργός Οικονομικών Βάσος Σιαρλή δεν μπορούσε να ελέγξει το χαρτοφυλάκιο του. Αποτελούσε φερέφωνο , άνθρωπο του κύκλου στενής επιρροής του Προέδρου , αφού ο ίδιος ο Δ.Χριστόφιας σε δημοσιογραφική διάσκεψη στο Προεδρικό δήλωσε μεταξύ άλλων πως ο ίδιος γνωρίζει τα οικονομικά και όχι οι οικονομολόγοι που διόρισε. Αυτό έγινε στην παρουσία του οικονομολόγου και Υπουργού των οικονομικών Βάσου Σιαρλή , ο οποίος δεν αντέδρασε στα λόγια του Προέδρου , παρά το ότι πολλοί ανέμεναν ότι θα υποβάλει παραίτηση. Κατά συνέπεια εάν ο Δ.Χριστόφιας αποφάσισε από καιρό ότι θα τα φόρτωνε όλα στους επόμενους , δεν νομίζω ο κύριος Σιαρλή να μπορούσε να σταθεί εμπόδιο στις αποφάσεις του Προέδρου , ακόμα και αν ο ίδιος αντιλαμβανόταν την κατάσταση διαφορετικα. Και η αλήθεια παραμένει μία. Ό,τι δεν είχε γίνει μέχρι τώρα , έπρεπε να γίνει τώρα. Συνεπάγεται ότι στην καλύτερη των περιπτώσεων θα έπρεπε να γίνουν όσα δεν έγιναν τουλάχιστον από το 2008 , το έτος που ξέσπασε η οικονομική κρίση.

“Στη γαγγραινα κόβεις το πόδι για να σώσεις το κεφάλι” . Μετά από έντονες διαπραγματεύσεις τις πρωινές ώρες της 16ης Μαρτίου 2013 υπογράφεται συμφωνία € 10 δισ. μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης. Το Eurogroup κράτησε άτεκτη στάση και αποφάνθηκε ‘’ bail in’’. Ότι δηλαδή η πλήρης ανακεφαλαιοποίηση των κυπριακών τραπεζών θα ήταν εφικτή μόνο εάν συνιστούσε ανακεφαλαιοποίηση € 5.8 δις ᾽᾽ εξ ιδίων πόρων ᾽᾽. Μέσω κουρέματος δηλαδή 6,7% για τις καταθέσεις έως € 100 000 και 9,9% για καταθέσεις που υπερβαίνουν τις € 100 000. Εφαρμόσιμα συνώνυμο ποσό με απλά μη απολαβή των τόκων επί των καταθέσεων για δύο χρόνια. Ξεκίνησαν οι αντιδράσεις στο εσωτερικό , πορείες , συλλαλητήρια και χάθηκε η απαιτούμενη ψυχραιμία τόσο στην κοινωνία όσο και στην πολιτεία. Γεγονός προερχόμενο από το ότι η πρώην κυβέρνηση δεν ήξερε τι παραδίδει στην επόμενη , συνεπώς ούτε η επόμενη γνώριζε στην ολότητα , άρα ούτε η κοινωνία των πολιτών μπορούσε να γνωρίζει πραγματικά τι συμβαίνει. Πολύ καλύτερα γνώριζαν τα κλιμάκια της Τρόικα και οι ξένοι παρά εμείς. Γι ᾽αυτό και οι ξένοι προειδοποιούσαν από το 2008.

Μέσα σε μια αναπουμπούλα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης αυτοπαγιδευμένος και ο ίδιος στις δεσμεύσεις του , καταθέτει το συμφωνηθέν νομοσχέδιο ενώπιον των 56 βουλευτών της Κύπρου και καλεί όλους να υπερψηφίσουν , υποστηρίζοντας ότι πολύ πιο επαχθείς θα είναι οι συνέπειες μιας συνέχισης της αβεβαιότητας. Η Κύπρος κλήθηκε να λάβει οδυνηρές αποφάσεις για τον τόπο και τον λαό. Αντ ᾽αυτού η πλειοψηφία της Βουλής των Αντιπροσώπων καταψήφισε την πρώτη απόφαση του Eurogroup γεγονός που όλοι αντιλαμβάνονται εκ των υστέρων ότι ήταν μέγα σφάλμα το οποίο επέφερε νέα τετελεσμένα. Οι τράπεζες της χώρας έκλεισαν για δύο βδομάδες , μπήκαν περιοριστικά μέτρα διακίνησης κεφαλαίων στους καταθέτες σκορπώντας τον πανικό. Τίθεται ζήτημα συστημικότητας αφού η Λαική Τράπεζα κατέρρευσε και η Τράπεζα Κύπρου ήταν το τελευταίο αποκούμπι της κυπριακής οικονομίας. Εάν κατέρρεε και η Τράπεζα Κύπρου , θα τραβούσε μαζί της ολόκληρη την οικονομία του νησιού στο βούρκο της άτακτης χρεοκοπίας με φαινόμενο ντόμινο. Η χώρα είχε παραλύσει.Ο Υπουργός Οικονομικών Μιχάλης Σαρρής , έσπευσε στη Μόσχα για βοήθεια αλλά μάταιη ήταν η προσπάθεια. Το Κρεμλίνο ήταν εξοργισμένο λόγω του ότι με την απόφαση του Eurogroup επλήττοντο άμεσα τα ρωσικά κεφάλαια. Οι στιγμές υπήρξαν έντονες , ο Σαρρής παραιτείται και στη θέση του διορίζεται ο μόλις για λίγο Υπουργός Εργασίας Χάρης Γεωργιάδης ο οποίος καλείται να σταθεί αντάξιος των περιστάσεων. Στον αντίποδα Δ.Χριστόφιας και ΑΚΕΛ εξαπολύουν μύδρους εκ του ασφαλούς κατά της νέας κυβέρνησης σε ότι αφορά την απόφαση , αγνοώντας ότι προ ημερών είχαν απέλθει της κυβέρνησης που κυβερνούσε για πέντε χρόνια.

Την κακή πρώτη απόφαση διαδέχεται η δεύτερη και χειρότερη απόφαση του Eurogroup της 25ης Μαρτίου 2013 την οποία αποδέχτηκε η κυπριακή Βουλή αφού δεν της έμενε και άλλη επιλογή. Προβλεπόταν κούρεμα καταθέσεων στη Λαική και στην Τράπεζα Κύπρου με διασφάλιση των πρώτων εκατόν χιλιάδων ευρώ ανά άτομο και όχι ανά λογαριασμό σε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Οδηγία. Ταυτόχρονα το κούρεμα στη Λαική αφορούσε ολόκληρο το υπόλοιπο ποσό άνω των εκατόν χιλιάδων σε κάθε καταθέτη. Επίσης συμφωνήθηκε μια σειρά από μέτρα για σμίκρυνση του χρηματοπιστωτικού μας τομέα. Η Μαρφίν Λαική Τράπεζα τίθεται υπό καθεστώς διαχείρισης αλλά και στις δύο τράπεζες απαιτείται να συνεισφέρουν πλήρως οι μέτοχοι , οι κάτοχοι αξιογράφων και χρεογράφων. Στην μεν Λαική διαγράφονται όλες οι μετοχές και αποκτούν μηδενική αξία , στη δε Τράπεζα Κύπρου συμφωνήθηκε απομείωση των μετοχών στο 1% της αρχικής ονομαστικής τους αξίας. Επιπλέον εισάγεται το μοντέλο ’’good and bad bank ‘’ , η καλή Λαική συγχωνεύεται μαζί με την Τράπεζα Κύπρου. Οι καταθέτες της Τράπεζας Κύπρου όπως είχε καταλήξει , υφίστανται συνολικό κούρεμα γύρω στο 47.5 % τελικά για το οποίο αποζημιώνονται με νέες μετοχές. Οι μετοχές υπολογίζονται στην ονομαστική αξία του ενός ευρώ εκάστη , αλλά μέχρι σήμερα στο χρηματιστήριο δεν έγινε κατορθωτό να ανέλθει άνω των 22 σεντ. Υποπαραρτήματα των δύο τραπεζών στην Ελλάδα εκποιήθηκαν την Τράπεζα Πειραιώς σε πολύ χαμηλές τιμές , λόγω της οικονομικής ανάγκης που είχαν άμεσα οι τράπεζες. Η τράπεζα συνεπώς είχε μεγάλο οικονομικό κόστος μακροπρόθεσμα , έτσι ώστε να αποπληρώσει άμεσες οφειλές που ήταν βραχυπρόθεσμη ευθύνη.

“Μοναχή το δρόμο επήρες και ξανάρθες μοναχή.Δεν είν ᾽εύκολες οι θύρες όταν η χρεία τις κουρταλεί”. Τότε καταλάβαμε τι πάει να πεί πραγματική κρίση αφού τότε διαφάνηκαν και διευκρινίστηκαν τα πραγματικά προβλήματα. Έτσι μετά από τουλάχιστον τέσσερα χρόνια συνεχών προειδοποιήσεων έξωθεν και έσωθεν τον Απρίλιο του 2013 ξεκίνησαν να αναλαμβάνονται τα υπόλοιπα επώδυνα μέτρα του Μνημονίου για την αντιμετώπιση της κυπριακής κρίσης. Εκεί ξεκίνησαν τα δύσκολα. “Πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν “. Ο λαός της Κύπρου καταποντίστηκε οικονομικά και ψυχικά , εξανεμίστηκαν οι καταθέσεις του , εκμηδενίστηκαν οι μετοχές του , τα δάνεια του μετατράπηκαν σε μη εξυπηρετούμενα , αποφασίστηκαν νέα τέλη και νέοι φόροι , ξεκίνησαν οι αλλαγές στο δημόσιο , οι μαζικές απολύσεις εργαζομένων και οι μειώσεις μισθών.Πολλές τοπικές επιχειρήσεις έκλεισαν ενώ άλλες ξένες εταιρίες έφυγαν από την Κύπρο αφού ο φόρος δεν ήταν πλέον ελκυστικός. Η ανεργία εκτινάχθηκε στα ύψη ιδιαίτερα στους νέους. Οι συντάξεις περικόπηκαν , άλλες κρατικές παροχές διακόπηκαν , τα επιδόματα μειώθηκαν και ημικρατικοί οργανισμοί μπήκαν σε τροχιά μετοχοποίησης και ιδιωτικοποίησης. Κάποιοι οργανισμοί ενοποιήθηκαν ενώ άλλοι έβαλαν λουκέτο. Η ακίνητη περιουσία έγινε ένα με το χώμα , πολλοί κτηματομεσίτες πτώχευσαν , οι μικρομεσαίοι αποδυναμώθηκαν και οι ιδιώτες να τα έχουν δώσει όλα για όλα και να μην τους περισσεύει τίποτα.

Η Κύπρος έκτοτε βούλιαξε στην ύφεση. Σήμερα Απρίλιος του ᾽15 η κατάσταση είναι πολύ καλύτερη από ότι παραλήφθηκε. Γίνεται πρόοδος με τις μεταρρυθμίσεις , το κράτος εκσυγχρονίζεται και εξοικονομούνται τα απαραίτητα χρήματα. Υπάρχει μερική αναβάθμιση της οικονομίας και των κυπριακών τραπεζών και έχουν αρθεί τα περιοριστικά μέτρα για διακίνηση των κεφαλαίων. Κόπηκε ο ομφάλιος λώρος μεταξύ των ελληνικών και κυπριακών τραπεζών , έτσι αποκολληθήκαμε από ένα θανατηφόρο πλακούντα. Είμαστε στη θέση να καλύπτουμε σχεδόν μόνοι μας τις ανάγκες μας και να δανειζόμαστε λιγότερα. Τουλάχιστον στην κυπριακή κρίση διαφάνηκε πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας , πως η πιο σίγουρη και γρήγορη διέξοδος από ένα Μνημόνιο είναι η πιστή εφαρμογή του. Όσες φορές προσπαθήσαμε να πάρουμε άλλο δρόμο ,τα αποτελέσματα ήταν χειρότερα. Η μεγάλη διαφορά μεταξύ ενός μνημονίου και μιας άτακτης χρεοκοπίας είναι πως με ένα μνημόνιο μπορείς να ζήσεις με κάποιο τρόπο , ενώ μέσα σε μια άτακτη χρεοκοπία είναι αδύνατον.

Μεγαλώσαμε μέσα σε τρεις μεγάλες “φούσκες” , όπως έτσι αποκαλούμε τα τέλματά μας στην επικοινωνιακή γλώσσα. Τη φούσκα του χρηματιστηρίου , τη φούσκα των ακινήτων και τη φούσκα των τραπεζών. Ώπερ χειρότερο ; Η κρίση των τραπεζών είχε δυστυχώς διασυνδεθεί άρρηκτα με την κρίση των ακινήτων. Πριν την οικονομική κρίση οι τραπεζίτες εξασφάλιζαν δάνεια στους πελάτες τους με βάση την αξία της υπερεκτιμημένης τότε ακίνητης περιουσίας τους. Η ακίνητη περιουσία ήταν ένα από τα βασικά κριτήρια για να δανειοδοτηθεί κάποιος και να θεωρείται φερέγγυος στην αποπληρωμή του δανείου του. Όταν τρύπησε η φούσκα των ακινήτων και μειώθηκε δραματικά η αξία της ακίνητης περιουσίας , εσήμαινε πως οι τράπεζες δεν θα μπορούσαν ποτέ πλέον να αποπληρωθούν. Το ακίνητο του δανειζόμενου που είχαν υποθηκεύσει στην περίπτωση μη αποπληρωμής του δανείου του , πλέον κόστιζε κατά πολύ λιγότερα τώρα από τότε που του το ᾽χανε υποθηκεύσει. Αφού είχε τελειώσει το πάρτυ δισεκατομμυρίων , ήρθε η ώρα να πληρώσουμε το λογαριασμό.

Συμπερασματικά δεν νομίζω να αρέσκεται κανείς στο να βρίσκεται κάτω από δανειακό καθεστώς. ’’ Στη βράση όμως κολλάει το σίδερο ᾽᾽ . Εάν υπήρχε η τολμηρή μα συνάμα αναγκαία πολιτική βούληση από τους τότε κυβερνώντες και ελαμβάνοντο οι κρίσιμες πολιτικές αποφάσεις την ώρα που έπρεπε , η συνέχεια θα ήταν πολύ διαφορετική. Εγκληματικά λάθη διέπραξαν και οι τραπεζίτες με τις πράξεις ή τις απραγίες τους. Βρέθηκαν όπως πάντοτε οι αιωνίως άγνωστοι καλοθελητές της διαπλοκής , οι οποίοι βρήκαν την ευκαιρία να λάβουν προμήθειες κάτω από τα τραπέζια χρεώνοντας τον Κύπριο καταθέτη. Μέσα από την ανάλυση όμως αναδύεται ένα ακόμη τελευταίο συμπέρασμα.

Εν κατακλείδι η οικονομική καταστροφή της Κύπρου ανήκει και στην κατηγορία των πολιτικών προβλημάτων , εκτός από την οικονομική της πτυχή. Σε ένα πολιτικό πρόβλημα δεν υπάρχει μία και μοναδική αλήθεια.Υπάρχουν πάντοτε τρεις αλήθειες. Η αλήθεια της μιας πλευράς , η αλήθεια της άλλης αλλά και μια τρίτη ειδοποιός αλήθεια η οποία δύσκολα διακρίνεται αλλά και αν ακόμη διακρίνεται , τις περισσότερες φορές αρνούμαστε να την παραδεχθούμε. Ενδώσαμε στις μεγαλομανίες μας και με την ανοχή μας παραδοθήκαμε σε ένα σουρεαλιστικό σύνδρομο δανειακής ζωής. Όλα αυτά με ημερομηνία λήξης και επαχθείς συνέπειες. Τώρα που ξεμείναμε , το καύχημα μετετράπη σε ταπείνωση. Καιρός λοιπόν να υποστούμε την περίοδο των ισχνών αγελάδων.᾽᾽ Ίσως ένας λαός να χρειάζεται να πονέσει για να μάθει κάτι. Καιρός όμως να ξαναθυμηθούμε τις ιδέες μας. Διορθώνοντας τα λάθη μας , να σταθούμε στα πόδια μας. Μαθαίνοντας από το παρελθόν , να προβλέψουμε το μέλλον. Αν κάνουμε την περισυλλογή μας , για τις αγελάδες μη φοβάστε. Αν τις ταίσουμε από δω και μπρός σωστά , πάλι χοντρές θα γίνουν.

Πώς φτάσαμε απ᾽ τις χοντρές στις ισχνές αγελάδες; a

Copyright © 2020 OnlinEpikairotita.com

Show More

Pantelis Poetis

Ο Παντελής Α. Ποιητής γράφει άρθρα άποψης για πολιτικά θέματα. Σπουδές: Νομική στο Middlesex University.

Related Articles

Back to top button
Close