Κόσμος

Novitchok: Το νεότερο εργαλείο του Κρεμλίνου για τη φίμωση της αντιπολίτευσης

Στις 20 Αυγούστου 2020, ο ηγέτης της Ρωσικής αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι συμμετείχε σε καμπάνια στην πόλη Τομσκ της Σιβηρίας για την στήριξη αντικυβερνητικών υποψηφίων στις τοπικές εκλογές. Κατά την επιστροφή του στη Μόσχα, αρρώστησε και το αεροπλάνο που τον μετέφερε αναγκάστηκε να προσγειωθεί εκτάκτως στην πόλη Oμσκ, προκειμένου να διακομιστεί σε νοσοκομείο και να λάβει ιατρική περίθαλψη. Δύο μέρες αργότερα, μετά από αίτημα της οικογένειάς του, ο Ναβάλνι μεταφέρθηκε στο Βερολίνο της Γερμανίας, όπου τέθηκε σε τεχνικό κώμα. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο αντιπολιτευόμενος ηγέτης γίνεται δέκτης ύποπτης επίθεσης. Τον Αύγουστο του 2019, κατά την κράτηση του σε αστυνομικό σταθμό στη Μόσχα για τη συμμετοχή του στην οργάνωση αντι-κυβερνητικής διαμαρτυρίας, υπέβαλε καταγγελία ότι προσπάθησαν να τον δηλητηριάσουν.

Στις 2 Σεπτεμβρίου 2020, η Γερμανίδα Καγκελάριος Άνκελα Μέρκελ, επιβεβαίωσε δημόσια τις υποψίες ότι ο Ναβάλνι έπεσε θύμα δηλητηρίασης, εξηγώντας ότι οι αναλύσεις από το νοσοκομείο Charite στο Βερολίνο έδειξαν την χρήση του νευροτοξικού παράγοντα Novichok – ένας ειδικά ανεπτυγμένος νευροτοξικός παράγοντας που δημιουργήθηκε και παράχθηκε επί εποχής της Σοβιετικής Ένωσης. Η Μέρκελ πρόσθεσε ότι η απόπειρα εξόντωσης του Ναβάλνι είχε σκοπό να εξασφαλίσει την σιωπή του, ενώ οι φημολογίες ότι η επίθεση ήταν εντολή του Κρεμλίνου πήραν διεθνείς διαστάσεις.

Η αποτυχής δηλητηρίαση του Ναβάλνι έθεσε σε εγρήγορση τις ηγεσίες δυτικών Ευρωπαϊκών χωρών, επαναφέροντας τις συζητήσεις για περαιτέρω κυρώσεις ενάντια στη Ρωσία, ενώ η Γερμανία βρέθηκε άμεσα συνδεδεμένη με το συμβάν λόγω της παροχής ιατρικής περίθαλψης στον Ρώσο πολιτικό ηγέτη.

 

Ο Αλεξέι Ναβάλνι μιλά σε δημοσιογράφους στη Μόσχα το 2019. [Photo Credits: Maxim Zmeyev/AFP — Getty Images]

Παρότι δεν είναι λίγες οι φορές που το Κρεμλίνο κατηγορήθηκε για την χρήση δηλητηριώδη ουσιών, ύποπτων ατυχημάτων και δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων (εδώ), δημοσιογράφων (εδώ) ή και πρώην μελών των μυστικών υπηρεσιών (εδώ και εδώ), αυτή είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύεται ότι ο θανατηφόρος παράγοντας Novitchok χρησιμοποιήθηκε εναντίον ενός πολιτικού αντιπάλου. Η δηλητηρίαση είναι ένα συγκεκαλυμμένο μέσο που επιτρέπει την εύλογη δυνατότητα άρνησης από πλευράς του κατηγορουμένου, σε αυτήν την περίπτωση, του Κρεμλίνου. Η Μόσχα αρνείται επίσημα οποιαδήποτε ανάμειξη στο περιστατικό.

Η προσπάθεια εξόντωσης πολιτικών αντιπάλων με παράνομα μέσα φαίνεται να έχει γίνει σταδιακά μέρος της υβριδικής στρατηγικής πολέμου του Κρεμλίνου με στόχο τη διατήρηση της μακροχρόνιας διακυβέρνησης της χώρας από τον Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Μια υβριδική στρατηγική πολέμου περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις σε πολιτικό, διπλωματικό, οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο καθώς και στον τομέα της ενημέρωσης και προπαγάνδα με τη χρήση και ανάπτυξη ασύμμετρων και παράνομων ενεργειών όπως πολιτικές δολοφονίες ή παρέμβαση σε εκλογές ξένων χωρών.

Στη σύγχρονη ιστορία, η φυσική εξάλειψη σημαντικών προσώπων της αντιπολίτευσης στη Ρωσία ξεκίνησε το 2015 με την εν ψυχρώ δολοφονία του πολιτικού Μπόρις Νέμτσοφ, μόλις λίγα μέτρα από το Κρεμλίνο. Ο Νέμτσοφ ήταν έντονος κριτικός των πολιτικών του Προέδρου Πούτιν και εκείνη τη συγκεκριμένη ημέρα διαμαρτυρόταν για την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και τις συνεχιζόμενες μέχρι σήμερα μάχες στην ανατολική Ουκρανία. Η δολοφονία του πιστεύεται ότι ενορχηστρώθηκε από την Τσετσενική ηγεσία, ωστόσο, η συμμετοχή του Κρεμλίνου ποτέ δεν αποκλείστηκε.

Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους της Μόσχας για να τιμήσουν την μνήμη του Μπόρις Νέμτσοφ, την 1η Μαρτίου 2015. «Αυτές οι σφαίρες είναι για τον καθέναν από εμάς. Οι ήρωες ποτέ δεν πεθαίνουν!» και «Δεν φοβάμαι» ήταν μερικά από τα συνθήματα του κόσμου. [Photo Credits: Dmitry Lovetsky / Associated Press]

Στην περίπτωση του Αλεξέι Ναβάλνι ωστόσο οι ενδείξεις ανάμειξης του Κρεμλίνου είναι πιο εμφανείς λόγω του τύπου του δηλητηρίου που χρησιμοποιήθηκε. Το Novichok είναι ένας νευροτοξικός παράγοντας που μέχρι στιγμής έχει παραχθεί μόνο σε Ρωσικά κρατικά στρατιωτικά εργαστήρια, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα το Κρεμλίνο να εμπλέκεται άμεσα στη δηλητηρίασή του. Αυτή η θεωρία ενισχύεται από το γεγονός ότι η ασφαλής αποθήκευση, μεταφορά και τελικά η σωστή χρήση του Novichok προϋποθέτει έμπειρους και εκπαιδευμένους πράκτορες, πιθανώς από τις Ρωσικές μυστικές υπηρεσίες.

Η δηλητηρίαση του Ναβάλνι, νοουμένου ότι αποδειχθεί η άμεση εμπλοκή του Κρεμλίνου, ενσωματώνεται στις προσπάθειες της ρωσικής κυβέρνησης που στοχεύουν μέσω του υβριδικού μοντέλου στην εξουδετέρωση της αντιπολίτευσης με παράνομα και αντιδημοκρατικά μέσα για να παγιώσει η διακυβέρνηση Πούτιν την εξουσία της. Η αποτυχημένη δηλητηρίαση του υποσχόμενου αντιπολιτευόμενου στη Ρωσία αποτελεί ταυτόχρονα προειδοποίηση για άλλους αντιφρονούντες που αντιπαρατάσσονται το Κρεμλίνο.

Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, η απόπειρα δηλητηρίασης του Ναβάλνι είναι μια υπενθύμιση της ατιμωρησίας που απολαμβάνουν οι Ρωσικές ειδικές υπηρεσίες εντός και εκτός της χώρας, καθώς και τις περιορισμένες επιλογές της διεθνούς κοινότητας να επιβάλει τη συμμόρφωση αυταρχικών καθεστώτων που αναπτύσσουν παράνομα μέσα για την φίμωση των πολιτικών τους αντιπάλων στο εσωτερικό, και την προώθηση των εθνικών συμφερόντων τους στο εξωτερικό μέσω υβριδικών στρατηγικών πολέμου.

Δύο Ρώσοι στρατιώτες κάνουν τακτικό έλεγχο των μεταλλικών δοχείων με τοξικούς παράγοντες, τα οποία φυλάσσονται σε χώρο αποθήκευσης χημικών όπλων στην πόλη Γκόρνι της Ρωσίας, 124 μίλια νότια της πόλης Σαράτοφ στη δεξιά όχθη του ποταμού Βόλγα. Ο Novichok ήταν το προϊόν ενός εξαιρετικά μυστικού σοβιετικού προγράμματος χημικών όπλων. Λίγα χιλιοστόγραμμα του άοσμου υγρού – περίπου το βάρος μιας νιφάδας χιονιού – είναι αρκετά για να σκοτώσουν ένα άτομο μέσα σε λίγα λεπτά. [Photo Credits: AP Archive]

Show More

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Back to top button